Dissociatieve (niet-epileptische) aanvallen / wegrakingen

Dissociatieve niet-epileptische aanvallen

Wegrakingen en toevallen zijn de meest voorkomende functionele symptomen in de neurologie.
Ze heten ook wel niet-epileptische aanvallen, omdat ze sterk kunnen lijken op de symptomen van iemand met een epileptische aanval. Het werkingsmechanisme is echter anders. Bij functionele wegrakingen is er geen abnormale electrische activiteit, zoals dat is bij epilepsie. Wat er wel gebeurt, is een tijdelijk probleem met de werking van het zenuwstelsel.

Veel mensen hebben een bepaald ervaring tijdens deze wegrakingen. Ze voelen zich soms ver weg van de gebeurtenissen om hen heen, alsof ze er niet helemaal bij zijn. Het is alsof ze zich bevinden in een staat van verminderd bewustzijn.

Dissociatieve aanvallen zijn veelvoorkomend. Bijna de helft van de mensen die op de eerste hulp verschijnt met een verdenking op epilepsie, hebben dissociatieve klachten. Veel patienten zijn eerst fout gediagnosticeerd met epilepsie en daar soms ook voor behandeld.

De aanvaullen kunnen na behandeling compleet verdwijnen, maar dat is niet makkelijk en vraagt veel inzet van de patient.

Wat zijn de typische aspecten?

Er zijn twee soorten dissociatieve aanvallen:

1. Aanval met bewegingen. Hierbij maakt een patient meestal schokken, die eruit zien als een gegeneraliseerd epileptisch insult (een grand mal insult).

2. Zonder bewegingen. Hierbij valt de patient op de grond en lblijft daar stil en niet reagerend liggen. Dit kan een aantal minuten duren.

Symptomen die niet passen bij epilepsie en wel wijzen op dissociatieve stoornissen zijn:

• Lage duur van de klachten
• De soort bewegingen kan afwijkend zijn
• De aanwezigheid van een verlengde periode waarin de patient niet reageert
• Hoe je ogen en mond eruit zien tijdens een aanval
• Er kunnen bij dissociatieve symptomen ontstaan voor de aanval begint. Deze geven als het ware een waarschuwing af. Ze kunnen afwezig zijn, of soms uren duren.
• Patienten met dissociatieve symptomen vinden het vaak moeilijker hun klachten duidelijk uit te legen aan de arts, dan mensen met epilepsie.

De diagnose dissociatieve aanvallen moet gedaan worden door een arts die expert is op het gebied van het stellen van de diagnose epilepsie, omdat de beide beelden erg op elkaar lijken. Daarbij komt dat sommige patienten biede aandoeningen hebben.

Waarom zijn al mijn testen normaal?

De onderdelen van het zenuwstelsel zijn nog intact, de werking is veranderd. Hierdoor zijn op hersenscans en in bloedonderzoek geen afwijkingen vast te stellen. De dokter kan de diagnose stellen door goed te luisteren naar uw uitleg over de aanvallen en te praten met mensen die gezien hebben hoe de aanval eruit zag.

Beeld ik me de symptomen in?

Nee, de symptomen bestaan echt. Lees hier meer over op de pagina: Tussen de oren?.

Waarom ontstaan de klachten?

Dissociatieve aanvallen zijn een moeilijk probleem. Ze onstaan om verschillende redenen bij verschillende mensen. Vaak worden de klachten vergezeld van gevoelens van frustratie, bezorgdheid en een bedrukte stemming, maar dat is niet de oorzaak van de klachten.

Er zijn meerdere situatiees waarin dissociatieve aanvallen kunnen ontsaan. Uw symptomen kunnen vallen binnen zo'n categorie, maar het kan ook zijn dat ze niet precies voldoen aan de beschrijving.

1. Willekeurig. Een van de meest verwarrende dingen aan deze aanvallen is dat ze vaak zomaar ontsaan, zonder waarschuwing of duidelijke aanleiding.

2. In rust zonder afleiding. Er is een grotere kans dat dissociatieve aanvallen ontstaan als je niets doet, bijvoorbeeld in bed of op de bank. Als je afgeleid bent, of gefocused ergens op, is het moeilijker voor deze onbewuste staat om door te dringen.

3. Met hyperventilatie. Bij sommige mensen ontstaan de aanvallen tegelijk met een oppervlakkige, snelle ademhaling, die hyperventilatie wordt genoemd. Het kan zijn dat je niet eens merkt dat je te snel ademt. Het kan zijn dat deze hyperventilatie de klachten verergert. Het is handig om te weten of iemand te snel ademt tijdens de aanval, omdat er dan een aangrijpingspunt is om de aanvallen te stoppen.
Andere lichamelijke symptomen die kunnen bestaan zijn opvliegers, druk op de borst en tintelingen in de handen

4. Met depersonalisatie/derealisatie. Deze woorden staan voor klachten die patienten kunnen ervaren tijdens een aanval. Het is vaak een beangstigend gevoel dat dingen om u heen niet echt zijn, of dat u niet in verbinding staat met de werkelijkheid om u heen, of een gevoel dat alles ver weg en vreemd is om u heen.
Sommige mensen die nog nooit een dergelijke ervaring gehad hebben, hebben tijdens een aanval het gevoel dat ze dood gaan. Het is een 'buiten het lichaam treden' fenomeen, maar dat heeft niets te maken met overlijden. Vaak beschrijven patienten dat ze zich bewust zijn van de mensen om zich heen, maar niet met ze kunnen praten.
Als u deze symptomen heeft, is het goed om te weten wat ze zijn en dat ze onderdeel zijn van de aanval.

Patienten met dissociatieve aanvallen hebben van een korte waarschuwing in 50% van de gevallen. Sommigen hebben nooit waarschuwingstekens. Deze waarschuwingsfase kan gebruikt worden om de aanvallen uit te stellen of zelfs te voorkomen, als u ze leert herkennen. Het kan zo zijn dat de waarshuwingsklachten zo verschrikkelijk zijn, dat de aanval die daarna volgt, meer voelt als een opluchting.

Er zijn nuttige websites over niet-epileptische aanvallen. Dezen zijn (helaas) wel in het Engels.

www.nonepilepticattacks.info is a detailed site launched in February 2011 with information about dissociative (non-epileptic) attacks. Its well worth reading through.

The Non-Epileptic Attack Disorder Trust (NEAD trust) is a new organisation with a growing range of useful resources for patients including a forum.

NEAD Scotland also has useful information for patients including a live chat room and forum. Again the emphasis on this website is more on psychological factors and trauma than on my own but there is much common ground