Functionele tremor/ spasmes/ loopstoornissen en andere bewegingsstoornissen

Wat zijn functionele bewegingsstoornissen?

Een functionele bewegingsstoornis betekent dat er abnormale beweging of een abnormale positie van een lichaamsdeel is, doordat het zenuwstelsel niet goed werkt (maar er is geen onderliggende neurologische ziekte).

Patienten met een functionele bewegingsstoornissen kunnen verschillende storende en invaliderende symptomen ondervinden:

Tremor - Er is sprake van tremor een arm of been ongecontroleerde schokbewegingen laat zien. In functionele tremor zijn de soort schokken vaak variabel. Soms kunnen ze zelfs voor periodes verdwijnen.

Schokken/trekkingen - Sommige patiënten ervaren bewegingen die lijken op trekkingen. Gedeeltelijk kunnen deze bewegingen ontstaan in relatie tot harde geluiden, bepaalde soorten licht en pijnscheuten.

Spasmes/Contracturen - Patiënten kunnen ondervinden dat hun handen of voeten abnormale houdingen innemen, die moeilijk tegen te gaan zijn. Dat kan een tijdelijk probleem zijn wat komt en gaat of een chronisch probleem, waarbij de voet of hand niet meer terug gaat in de normale positie. Bij functionele dystonie komt vaak een geklauwde hand of gedraaide voet voor. (zie hiernaast)

Loopstoornissen - Verschillende loopproblemen kunnen voorkomen als onderdeel van een functionele aandoening. De meest voorkomende vorm van een loopstoornis is een slepende gang, waarbij de voet of het hele been als het ware achter het lichaam aan sleept. Een ander type is onder andere een onzekere gang, vaak in combinatie met vallen en angst om te vallen.

Anders dan in andere bewegingsstoornissen (zoals de ziekte van Parkinson), wordt een functionele bewegingsstoornis niet veroorzaakt door ziekte of schade aan het zenuwstelsel. De aandoening is omkeerbaar probleem, veroorzaakt door een probleem in de manier waarop het zenuwstelsel werkt.
Dat betekent dat een functionele bewegingsstoornis beter kan worden en zelfs compleet kan genezen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose functionele bewegingsstoornis wordt meestal door een neuroloog gesteld. Het kan een moeilijke diagnose zijn, omdat expertise en kennis nodig is van andere bewegingsstoornissen.
Omdat er zoveel verschillende uitingen zijn van bewegingsstoornissen, is het moeilijk om ze allemaal op te sommen. Hieronder staan een aantal voorbeelden.

De meeste bewegingsstoornissen ontstaan na schade of pijn en kunnen zeer plotseling ontstaan.

Tremor (schudden), wordt getypeerd door:
a) een wisselende amplitude - grootte - van de schokken
b) een wisselende frequentie - snelheid - van de schokken
c) er zijn periodes dat de tremor afwezig is
d) de tremor wordt minder prominent of verdwijnt tijdens activiteiten die veel aandacht vragen
e) het is moeilijk om een ritme te tikken met de gezonde hand (of voet)
f) de tremor wordt erger als wordt geprobeerd de arm of voet stil te houden

Schokken/Trekkingen, heten myoclonus en worden getypeerd door:
a) Schokken ontstaan na harde geluiden (of lichtflitsen)
b) er wordt een hersengolf gezien bij de EEG-meting, die de Bereitschaftpotentiaal heet. Deze wordt niet gezien bij mensen met myoclonus als gevolg van neurologische ziekte.

De meeste mensen hebben af en toe kleine schokjes of trillingen in hun lichaam. Vooral rond het oog en in de vingers komt dat vaak voor. Sommige mensen ondervinden trillingen en schokjes die steeds vaker voorkomen op meerdere plaatsen in het lichaam. Dit kan leiden tot bezorgdheid over de toedracht van de symptomen, wat het trillen erger kan maken. Dit soort klachten komen vaker voor mij artsen en geneeskundestudenten, die bang zijn ALS te ontwikkelen. De spiertrekkinkjes die bij ALS zijn te zien, genaamd fasciculaties, zijn erchter van een specifiek soort, die goed te onderscheiden zijn van goedaardige trillingen.

Spasmes, verkrampingen van spiergroepen.
Functionele spasmes komen vaak voor in de hand en de pols. De hand kan in een 'carpopedale spasme' raken, zoals te zien is op het plaatje hiernaast. Dit komt voor bij andere medische aandoeningen, zoals een lage hoeveelheid calcium in het bloed, wat de arts moet hebben uitgesloten voor hij de diagnose functionele spasme kan stellen. De carpopedale spasme komt vooral vaak voor tijdens hyperventilatie

Gefixeerde houding, een verkrampte houding die niet meer terug te bewegen is.
Functionele dystonie, of een gefixeerde houding is een houding van meestal de hand of voet, die het grootste deel van de tijd of altijd gefixeerd gepositioneerd is. Vaak is deze aandoening geassocieerd met uitval van een ledemaat en vaak ook met pijnklachten. De twee meest voorkomende types zijn:
a) in de hand (lijkt op carpopedaal spasme)
b) in de voet, waar de enkel naar binnen gedraaid is

Loopstoornissen. Bij een functionel loopstoornis gaat het om een probleem met lopen (abnormale gang), niet veroorzaakt door een onderliggende neurologische ziekte. Er zijn verschillende soorten functionele loopstoornissen:
a) Extreme langzame gang (traagheid). Een heel langzame gang waarbij de voeten als het ware aan de grond blijven plakken.
b) Lopen op ijs patroon. Hierbij wordt heel voorzichtig gelopen, met de voeten ver uit elkaar en de benen stijf.
c) In elkaar duiken. Het lijkt alsof de persoon in elkaar duikt of hurkt tijdens het lopen. Vaak is dat geassocieerd met angst om te vallen
d) Plotseling knikken van de knieën. Vaak komt dit samen voor met functionele zwakte van de benen. Deze klacht wordt ook wel omschreven als 'drop attack' (val-aanval). Het is belangrijk om andere oorzaken van knie-zwakte uit te sluiten.
e) Onzeker. Een algemene onzekere gang waarbij men af en toe plotseling opzij stapt.

Beeld ik me de symptomen in?
Het antwoord is nee. Klik op deze link om er meer over te lezen.

Hoe ontstaan functionele bewegingsstoornisen?

Functionele bewegingsstoornissen ontstaan om verschillende redenen bij verschillende mensen. Er zijn wel wat associaties aan te wijzen:

Na letsel/pijn. Een groot deel van de patiënten met functionele dystonie (en ook een deel van de patiënten met tremor) heeft fysiek letsel ondergaan of een pijnlijk ledemaat gehad voorafgaand aan de symptomen. Er bestaat een overlap tussen deze symptomen en een aandoening genaamd 'Complexe regionale pijn syndrome'. Verder komen chronische rugpijn of nekpijn ook veel voor bij mensen met functionele bewegingsstoornissen.

Patiënten met gefixeerde dystonie hebben een geklauwde hand of een ingedraaide enkel